HISTORIA MOTOCYKLA SHL

Przemysł metalowy na kielecczyźnie ma bogatą i długą historię. Dowodem na to są chociażby zapisy w kronikach Jana Długosza. Szybki rozwój i pierwsze próby stworzenia przemysłu ciężkiego, to czasy Stanisława Staszica i Księcia Ksawerego Druckiego-Lubeckiego.

Jednym z pierwszych zakładów w regionie świętokrzyskim była Huta Ludwików. Założył ją w 1894 roku Ludwik Starke w Suchedniowie. Poczatkowo była to odlewnia żelaza, z czasem uruchomiono produkcję maszyn rolniczych, sprzętu sanitarnego itp.

W 1937 roku Otmar Kwieciński, ówczesny dyrektor Huty Ludwików przekonał jej zarząd, aby obok szerokiego asortymentu wyrobów, w tym również dla wojska, produkować motocykle. Pierwsze prototypy modelu SHL 98 z silnikiem licencyjnym Villiersa o pojemności 98ccm i mocy 3KM, gotowe były z końcem 1937 roku. Seryjną produkcję rozpoczęto w roku następnym. Był to najtańszy i najbardziej poszukiwany polski motocykl. Cenę ustalono na 898 zł, a nabywcy otrzymywali dodatkowo 179,60 zł, tytułem zwrotu podatku dochodowego. Zwolnieni byli przy tym z obowiązku rejestracji, opłacania podatku drogowego i posiadania prawa jazdy. Do wybuchu II Wojny Światowej wyprodukowano blisko 2000 motocykli.



Pierwszy powojenny motocykl SHL oznaczono symbolem M-02. Wyprodukowano 203 sztuki, głównie z części wyszukanych w "kupach szmelcu zalegających place fabryczne", jak to barwnie opisał inż. Otmar Kwieciński, czyli z elementów SHL 98, odnalezionych po wojnie na terenie Huty Ludwików. Nowością był silnik 123 ccm, produkowany w Psim Polu, do którego trzeba było nieco zmodyfikować ramę 98-ki.
W 1947 roku z Huty Ludwików na drogi wyruszyło też 349 motocykli SHL M-03.

W maju tego samego roku kilka prototypów kolejnego modelu zaprezentowano na Międzynarodowej Wystawie Motoryzacyjnej w Paryżu. SHL M-04, również wyposażony w silnik o pojemności 123 ccm, konstrukcji Fryderyka Blumke z PZL Wrocław, z założenia miał być pojazdem prymitywnym: jednoosobowy, z siodełkiem tłoczonym z blachy, mocowanym na dwóch sprężynach. Nie miał resorowania tylnego koła, akumulatora, a sygnał dźwiękowy zapewniała trąbka. Mimo przemianowania Huty Ludwików na Kieleckie Zakłady Wyrobów Metalowych, SHL-ki zachowały swój przedwojenny znak firmowy. Do zamknięcia linii produkcyjnej w Kielcach w 1951 roku, fabrykę opuściło 18 505 motocykli z silnikiem 123 ccm. Produkcję SHL-ek przeniesiono do Warszawy, gdzie M-04 produkowany był jeszcze przez trzy lata (na początku z części wykonanych w Kielcach).

W 1954 roku w Warszawskiej Fabryce Motocykli rozpoczęła się taśmowa produkcja SHL M-05, już z nowoczesnym zawieszeniem teleskopowym, zapożyczonym ze sportowej wersji SHL. W roku następnym fabrykę opuścił kolejny model - M-06, ale produkowany już pod nazwą WFM.



Produkcję motocykli wznowiono w KZWM po sześciu latach. W 1957 roku z taśmy zjechał SHL M-06 U. Konstrukcję opracowano w Zakładzie Doświadczalnym WFM i była udoskonaloną wersją M-06. Zastosowano w niej silnik 150 ccm, ramę spawaną z rur o przekroju prostokątnym, głębokie błotniki i kanapowe siedzenie. Do 1959 roku wykonano ich 10 350. Zastąpił ją model M-06 T. Różnił się od poprzednika konstrukcją zawieszenia. Wahacz pchany, współpracujący z hydraulicznymi amortyzatorami dwustronnego działania i sprężynami śrubowymi znacznie zwiększały komfort jazdy. Miał też nowy (większy) reflektor i tylną lampę ze światłem hamulcowym. Produkcję tego modelu zakończono w 1961 roku. Fabrykę opuściło 27 370 sztuk.

Kolejny model SHL, przygotowany przez Biuro Konstrukcyjne KZWM, a oznakowany M-11, był pierwszym polskim motocyklem klasy 175. Prototyp powstał w dwóch wersjach różniących się zawieszeniem przedniego koła. W podstawowej był to widelec z wahaczem średniej długości, pchanym, w modelu "S" - widelec teleskopowy z tłumieniem hydraulicznym. Poza tym unowocześniono sylwetkę motocykla, dodając osłony boczne zakrywające gaźnik i akumulator, głębokie błotniki i efektowny bagażnik. Do połowy 1967 roku wyprodukowano 185 740 sztuk z silnikiem opracowanym w WFM jako udoskonalona wersja montowanego w M-06 U. Od lipca 1967 roku zastąpiono go silnikiem zaprojektowanym przez Wiesława Wiatra w Zakładach Metalowych w Nowej Dębie. SHL-ek z tym silnikiem, oznaczonych symbolem M-11 W wykonano 26 370.



Już od 1963 roku w Biurze Konstrukcyjnym KZWM trwały prace na następcą SHL M-11. Miała to być całkowicie nowa, zgodna z europejskimi trendami i modą motocyklową konstrukcja. Tak powstała Gazela M-17. Zaprezentowana po raz pierwszy na 38 Międzynarodowych Targach Poznańskich w 1968 roku. Nową wersję silnika (174 ccm) typu W2 "Wiatr" opracował zespół Wiesława Wiatra. Wyjątkowy wygląd zapewniały nowatorskie rozwiązania: połączenie obudowy reflektora i zbiornika paliwa, klapa zamykająca wlew paliwa, zabezpieczająca przed kradzieżą, blokada kierownicy, wygodna, dwuosobowa kanapa, boczne osłony, czy podłączenie światła stopu do dźwigni hamulca ręcznego. Atrakcyjność motocykla podnosiło staranne wykończenie w czterech zestawach kolorystycznych (wiśniowo-czarnym, wiśniowo-srebrnym, zielono-srebrnym i czarno-srebrnym "de lux") oraz wiele elementów chromowanych. Gazela kosztowała 17 300 zł. Wyprodukowano ich 50 000, w tym ok. 15 000 na eksport, zanim 5 czerwca 1970 roku zamknięto linie produkcyjne. Ostatecznie?


Stowarzyszenie SHL. Historia i Fakty  
ul. Lecha 18/24
25-622 Kielce
tel. +48 694 408 001
e-mail: zlotshl@onet.pl

Świętokrzyski Zlot Motocykli SHL i Pojazdów Zabytkowych
Program
Regulamin
Zgłoszenia
Archiwum Zlotów

Historia SHL
Organizatorzy i Partnerzy
Ryszard Mikurda

Projekt i zdjęcia: Katarzyna Lisowska ©